Dlaczego warto badać piersi?

Piersi warto badać, bo wczesne zmiany zwykle nie bolą i nie dają żadnych objawów – bez badania łatwo ich nie zauważyć. Regularne samobadanie raz w miesiącu i badania zlecone przez lekarza pomagają wykryć zmianę wcześnie, kiedy leczenie bywa prostsze i mniej obciążające.

Ten wpis jest dla ciebie, jeśli wiesz, że trzeba się badać, ale ciągle to odkładasz. Znajdziesz tu powody, dla których warto, instrukcję samobadania krok po kroku, listę zmian do pokazania lekarzowi i podpowiedzi przed USG i mammografią.

Dlaczego odkładamy badanie piersi?

Najczęściej dlatego, że nie czujemy, po co mamy to robić. „Trzeba się badać” – słyszymy, kiwamy głową i na tym się kończy. Wiecznie brakuje czasu, a badanie – USG, mammografia czy zwykłe samobadanie – przegrywa z ważniejszymi sprawami.

Nawyk, jak każdy nowy, trudno wprowadzić, jeśli nie wiadomo, czemu ma służyć. Dlatego zebrałyśmy krótką ściągę-motywator: trzy powody, dla których warto regularnie badać piersi. Przydadzą się tobie, ale też w rozmowie z mamą czy przyjaciółką.

Wpis powstał przy okazji akcji Dotykam=Wygrywam, która zachęcała kobiety do samobadania – opisujemy ją we wpisie „Róż” się, zadbaj o piersi! W ramach akcji do zakupów bielizny dołączano zawieszki pod prysznic z instrukcją samobadania, takie jak na zdjęciu.

Czy wczesne zmiany w piersi dają objawy?

Zwykle nie – i to pierwszy powód, żeby się badać. Nowotwór piersi we wczesnym stadium rozwija się po cichu: nie boli, nie widać go i nie czuć, że coś się dzieje. Dowiesz się o nim dopiero wtedy, gdy zbadasz piersi.

Drugi powód: im zmiana jest większa, tym zwykle trudniejsze i bardziej obciążające jest leczenie. Zabiegi chirurgiczne czy chemioterapia, choć bywają konieczne, obciążają organizm, a przy bardziej zaawansowanej chorobie leczenie musi być intensywniejsze. Wykrycie zmiany, zanim urośnie, daje lekarzom więcej możliwości.

Samobadanie nie zastępuje jednak badań obrazowych, bo USG i mammografia mogą pokazać zmiany, których nie wyczujesz palcami. Profilaktyka to trzy proste elementy:

• samobadanie raz w miesiącu, w stałym terminie,
• USG albo mammografia w odstępach, które ustalisz z lekarzem,
• wizyta u lekarza zawsze, gdy zauważysz coś niepokojącego.

Czy trzeba bać się badania piersi?

Nie – i to trzeci powód. To naturalne, że boimy się nowotworu, ale nie warto unikać badania z obawy, że „a nuż coś się znajdzie”. Brak wiedzy nie chroni przed chorobą, a może opóźnić leczenie.

Większość zmian, które wyczuwamy w piersiach, okazuje się łagodna i niegroźna. Piersi zmieniają się też w cyklu: przed miesiączką bywają bardziej napięte, tkliwe i grudkowate, a po niej miękną. Dlatego badaj je zawsze w podobnym momencie cyklu – łatwiej wtedy porównać, co jest dla ciebie normalne.

Jeśli coś cię niepokoi, lekarz zwykle zleci USG lub mammografię i rozwieje wątpliwości. A jeśli zmiana wymaga leczenia, wczesne badanie pozwala zacząć je jak najszybciej.

Jak zbadać piersi samodzielnie krok po kroku?

Samobadanie zajmuje kilka minut i składa się z oglądania oraz dotykania piersi. Rób je raz w miesiącu – zwykle zaleca się kilka dni po zakończeniu miesiączki, a jeśli nie miesiączkujesz, wybierz stały dzień miesiąca. Postępuj tak:

1. Stań przed lustrem z opuszczonymi rękami i przyjrzyj się piersiom: kształtowi, wielkości, skórze i brodawkom.
2. Unieś ręce nad głowę, potem oprzyj dłonie na biodrach i napnij mięśnie – obejrzyj piersi jeszcze raz, także z boku.
3. Połóż się na plecach, pod łopatkę badanej strony podłóż zwinięty ręcznik, a rękę po tej stronie załóż za głowę.
4. Opuszkami trzech złączonych palców drugiej ręki badaj pierś małymi, kolistymi ruchami – raz lekko, raz mocniej.
5. Przejdź systematycznie całą pierś, od obojczyka po linię pod biustem i od mostka po pachę, razem z dołem pachowym.
6. Sprawdź brodawkę: czy nie zmieniła kształtu i czy nie pojawia się z niej wydzielina; potem zbadaj drugą pierś.
7. Badanie dotykiem możesz powtórzyć pod prysznicem – namydlona skóra ułatwia przesuwanie palców.

Poproś lekarza albo położną, żeby przy najbliższej wizycie pokazali ci technikę badania. Ogólne zasady dbania o biust zebrałyśmy w rozdziale Jak dbać o piersi.

Jakie zmiany w piersiach warto pokazać lekarzowi?

Każdą, która jest dla ciebie nowa i nie mija po miesiączce. Nie musisz oceniać, czy to coś groźnego – od tego jest lekarz. Zwróć uwagę zwłaszcza na:

• guzek albo zgrubienie w piersi lub pod pachą,
• zmianę wielkości lub kształtu jednej piersi,
• wciągnięcie skóry albo brodawki i skórę przypominającą skórkę pomarańczy,
• zaczerwienienie, łuszczenie się albo ranki na skórze lub brodawce,
• wydzielinę z brodawki, zwłaszcza podbarwioną krwią,
• ból w jednym miejscu, który nie mija.

Z takimi objawami idź do lekarza – ginekologa albo lekarza rodzinnego – który w razie potrzeby skieruje cię na badania. Powiedz, kiedy zauważyłaś zmianę i czy od tego czasu się zmieniała. Nie czekaj z wizytą do kolejnego samobadania.

Jak przygotować się do USG i mammografii?

Rodzaj i termin badania ustal z lekarzem – zależą między innymi od wieku, historii chorób w rodzinie i tego, co zauważyłaś. Przed wizytą w pracowni pamiętaj o kilku rzeczach:

• zabierz wyniki poprzednich badań piersi, jeśli je masz,
• w dniu mammografii nie nakładaj pod pachy i na piersi antyperspirantu, pudru ani balsamu – mogą być widoczne na zdjęciu,
• jeśli miesiączkujesz, zapytaj, w którym dniu cyklu najlepiej się umówić,
• powiedz personelowi o implantach, ciąży albo karmieniu piersią,
• załóż strój dwuczęściowy i biustonosz, który łatwo zdjąć, na przykład zapinany z przodu albo bez fiszbin.

Mammografia wymaga krótkiego uciśnięcia piersi, które bywa nieprzyjemne, ale trwa chwilę. Zasady przygotowania mogą się różnić między placówkami, więc zawsze stosuj się do ich zaleceń. Na co dzień, a także w dniu badania, dobrze sprawdza się lekka, wygodna bielizna – poniżej braletki, które możesz porównać.

Braletki na co dzień

Co brafitterka może zrobić dla profilaktyki?

Może zachęcić do badania, choć sama niczego nie diagnozuje. Brafitterki, czyli specjalistki doboru biustonosza, na co dzień pracują z kobietami i ich biustami. Rozmowy w przymierzalni, w sklepie czy mailowo, często dotyczą kształtu i kondycji piersi – to dobra okazja, żeby wspomnieć o samobadaniu.

W ramach akcji Dotykam=Wygrywam zespół myBra uczestniczył w szkoleniach w Centrum Profilaktyki Nowotworów warszawskiego Centrum Onkologii. Uczyłyśmy się między innymi wyczuwać guzki na specjalnych fantomach, a przede wszystkim zrozumiałyśmy, dlaczego warto się badać. Tą wiedzą chętnie się dzielimy.

Profilaktyka może zaczynać się od stanika, ale nie powinna się na nim kończyć. Jeśli jesteś po leczeniu, rodzaje biustonoszy dla amazonek opisuje rozdział Typy biustonoszy – funkcje, a sam dobór skonsultuj z lekarzem lub fizjoterapeutą. Czy twój obecny biustonosz nadal pasuje, sprawdzisz z kalkulatorem rozmiarów i rozdziałem Jak poznać, czy mój biustonosz jest dobry? Poniżej miękkie modele z fiszbinami, które możesz porównać.

Miękkie biustonosze z fiszbinami

Najczęstsze pytania: badanie piersi

Czy samobadanie zastąpi USG albo mammografię?

Nie. Samobadanie pomaga zauważyć zmiany między wizytami, ale badania obrazowe mogą pokazać to, czego nie wyczujesz palcami. Najlepiej łączyć oba sposoby, zgodnie z zaleceniami lekarza.

Od kiedy zacząć badać piersi?

Nawyk samobadania warto wyrobić jak najwcześniej, już jako młoda dorosła kobieta. Od kiedy i jak często robić USG czy mammografię, ustal z lekarzem – zależy to między innymi od wieku i historii chorób w rodzinie.

Czy badać piersi w ciąży i podczas karmienia?

Tak, choć piersi zmieniają się wtedy bardzo mocno i trudniej ocenić, co jest nowe. Każdą niepokojącą zmianę, która nie mija, pokaż lekarzowi albo położnej.

Moje piersi są grudkowate – czy to powód do niepokoju?

Nie musi. Wiele piersi ma naturalnie grudkowatą strukturę, zwłaszcza przed miesiączką. Chodzi o to, żeby poznać swój biust i zauważyć zmianę – nowe zgrubienie, które nie znika po miesiączce, pokaż lekarzowi.

Jaki biustonosz nosić po operacji piersi?

Zapytaj o to lekarza prowadzącego albo fizjoterapeutę, bo wybór zależy od rodzaju zabiegu i etapu gojenia. Wskazówki dla kobiet po mastektomii zebrałyśmy we wpisie Jak dobrać biustonosz po mastektomii? Gdy wahasz się między rozmiarami, napisz do naszej brafitterki – pomoc w doborze jest bezpłatna.

Czytaj także

• Asymetria piersi – jak sobie radzić? – kiedy różnica wielkości wymaga konsultacji.
• Typy biustonoszy – budowa i materiał miseczek – miękkie, usztywniane, z fiszbinami i bez.
• FAQ o brafittingu i biustonoszach – odpowiedzi na częste pytania o biustonosze.
• Różowy październik – miesiąc świadomości raka piersi – o kampanii profilaktycznej.